Qarın ağrısı pnevmoniya əlaməti ola bilərmi?

Bəli, ola bilər. Uşaqlarda pnevmoniya (sətəlcəm) bəzən qızdırma, öskürək və bəlğəm kimi klassik əlamətlər olmadan inkişaf edir və özünü qarın ağrısı ilə göstərə bilər. Uzm. Dr. Nərmin Quluzadə izah edir ki, xüsusən ağciyərin aşağı paylarında yaranan iltihab sinirləri qıcıqlandıraraq ağrının qarın nahiyəsinə ötürülməsinə səbəb olur. Buna görə qarın ağrısı ilə gələn uşağın da ağciyərləri mütləq dinlənilməlidir.

Klinik hal: qarın ağrısı ilə gələn uşaq

Dr. Quluzadə öz təcrübəsindən bir halı bölüşür. 5 yaşlı bir uşaq klinikaya yalnız qarın ağrısı şikayəti ilə gətirilmişdi. Lakin müayinə nəticəsində məlum oldu ki, problemin mənbəyi qarında deyil: uşağın ağciyərində pnevmoniya aşkarlandı.

Bu hal göstərir ki, uşaqda şikayətin yeri həmişə xəstəliyin yeri ilə üst-üstə düşmür. Düzgün diaqnoz üçün valideynin diqqəti və həkimin uşağı təpədən dırnağa müayinə etməsi həlledici rol oynayır. Dr. Quluzadə bu halı valideynlərlə məhz ona görə bölüşür ki, qarın ağrısı ilə gələn uşaqda da ağciyərlərə baxmağın nə qədər vacib olduğu aydın görünsün.

Ağciyər xəstəliyi niyə qarın ağrısı yaradır?

Ağciyərlərin aşağı hissələri diafraqmaya — döş qəfəsini qarın boşluğundan ayıran əzələyə — çox yaxındır. Bu nahiyədə iltihab başlayanda ətrafdakı sinirlər qıcıqlanır. Beyin bu siqnalı çox vaxt “qarından gələn ağrı” kimi qəbul edir. Nəticədə uşaq qarnını göstərir, halbuki problem döş qəfəsindədir.

Kiçik uşaqlar ağrının yerini və xarakterini dəqiq izah edə bilmir. Ona görə bu hal onlarda daha çaşdırıcı ola bilər.

Uşaqlarda pnevmoniyanın əlamətləri

Klassik əlamətlər:

• qızdırma, titrətmə;
• öskürək, bəzən bəlğəmlə;
• sürətli və ya çətin nəfəsalma, qabırğaarası nahiyənin içəri batması;
• halsızlıq, iştahsızlıq.

Daha az gözlənilən əlamətlər:

• qarın ağrısı, ürəkbulanma və ya qusma;
• dərindən nəfəs alanda və ya öskürəndə döşdə, böyürdə ağrı;
• yalnız süstlük və adi davranışın dəyişməsi — xüsusən kiçik yaşlarda.

Kiçik uşaqlarda sürətli nəfəsalma bəzən pnevmoniyanın ən erkən əlaməti olur. Uşağın nəfəsini necə saymaq lazım olduğunu təcili tənəffüs əlamətləri məqaləsində oxuya bilərsiniz.

Qarın ağrısında valideyn nəyə diqqət etməlidir?

Uşaqlarda qarın ağrısının səbəbləri çoxdur: qəbizlik, mədə-bağırsaq infeksiyası (yay ishalı), sidik yolu infeksiyası, appendisit və başqaları. Aşağıdakı hallar isə ağrının səbəbinin ağciyərlərdə ola biləcəyini düşündürür:

• qarın ağrısı ilə yanaşı nəfəs tezləşib və ya uşaq çətin nəfəs alır;
• son günlərdə soyuqdəymə, öskürək olub;
• qarın ağrısı qızdırma ilə müşayiət olunur;
• ağrı dərin nəfəs alanda və ya öskürəndə artır.

Qarın ağrısının səbəbini evdə təxmin etməyə çalışmayın və uşağa özbaşına antibiotik verməyin. Səbəb aydınlaşmadan başlanan müalicə həm faydasız ola bilər, həm də düzgün diaqnozu çətinləşdirir.

Qəbula gələrkən ağrının nə vaxt başladığını, harada daha güclü olduğunu, uşağın son günlərdə nə yediyini, qızdırma və nəfəsalmada hansı dəyişiklikləri gördüyünüzü qeyd edin — bu məlumatlar həkimə çox kömək edir.

Pediatr müayinədə nə edir?

Qarın ağrısı ilə gələn uşaqda pediatr yalnız qarnı yoxlamaqla kifayətlənmir:

• şikayətin nə vaxt başladığını, qızdırma, öskürək, qusma və ya ishalın olub-olmadığını soruşur;
• nəfəs sayını, dərinin rəngini və ümumi vəziyyəti qiymətləndirir;
• ağciyərləri diqqətlə dinləyir, qarnı müayinə edir;
• lazım olduqda analizlər, rentgen və ya ultrasəs müayinəsi təyin edir.

Pnevmoniya təsdiqlənərsə, müalicə onun səbəbinə və uşağın vəziyyətinə görə seçilir. Bəzi uşaqlar evdə müalicə olunur, bəzilərinə isə həkim nəzarətində gündüz stasionarı və ya xəstəxana şəraitində müalicə lazım olur.

Nə vaxt həkimə müraciət etməli?

Uşağınızda keçməyən öskürək, tez-tez təkrarlanan tənəffüs yolu infeksiyaları və ya izahı olmayan qarın ağrısı varsa, pediatr müayinəsinə yazıla bilərsiniz.

Valideynlərin diqqətli olması və vaxtında peşəkar həkimə müraciət etməsi düzgün diaqnozun qoyulmasında həyati əhəmiyyət kəsb edir. Erkən diaqnoz həyat qurtarır!