Yenidoğulmuşun ilk pediatr müayinəsində nələr yoxlanılır?
Yenidoğulmuşun müayinəsi sadəcə baxış deyil, sağlam gələcəyin təməlidir. İlk görüşdə nələrə baxılır və valideyn bu görüşə necə hazırlaşa bilər?
Xidmət
Körpənizin ilk günlərindən sağlam və təhlükəsiz böyüməsi üçün təpədən dırnağa müayinə, inkişaf nəzarəti və valideynə aydın tövsiyələr.
Yenidoğulmuş körpənin müayinəsi sadəcə baxış deyil — onun sağlam gələcəyinin təməlidir. Həyatın ilk həftələrində bəzi problemlər heç bir əlamət vermədən başlaya bilər, bəzi normal hallar isə valideyni əsassız yerə narahat edir. Peşəkar müayinə hər ikisini ayırd etməyə kömək edir.
Tam fiziki müayinə. Dəri, baş, gözlər, ürək və ağciyərlər, qarın, göbək nahiyəsi, cinsiyyət orqanları, bud-çanaq oynaqları və onurğa ardıcıl olaraq yoxlanılır.
Reflekslər və sinir sistemi. Əmmə, tutma və digər yenidoğulmuş reflekslərinin olması və simmetrikliyi qiymətləndirilir. Əzələ tonusu və körpənin oyanıqlığı izlənilir.
Böyümə göstəriciləri. Çəki, boy və baş çevrəsi ölçülür, əmgəyin ölçüsü və gərginliyi yoxlanılır və nəticələr yaşa uyğun böyümə cədvəli ilə müqayisə edilir.
Sarılıq nəzarəti. Yenidoğulmuşların çoxunda ilk günlərdə fizioloji sarılıq görünür. Müayinədə sarılığın dərəcəsi və artım sürəti qiymətləndirilir, lazım olduqda bilirubin analizi təyin edilir.
Skrininq nəticələri. Daban testi və eşitmə skrininqinin nəticələri birlikdə qiymətləndirilir. Şübhəli nəticə olduqda təsdiqləyici müayinələrə yönləndirmə edilir.
Dr. Nərmin Quluzadə 5 il ərzində K. Fərəcova adına Elmi-Tədqiqat Pediatriya İnstitutunun anesteziologiya, intensiv terapiya və reanimasiya şöbəsində neonatoloq kimi çalışıb. Ağır vəziyyətdə olan yenidoğulmuşlarla iş təcrübəsi ilk baxışda kiçik görünən əlamətləri vaxtında tanımağa imkan verir.
Müayinənin sonunda valideynləri ən çox narahat edən mövzular — asqırma, hıçqırıq, qaz sancısı, gecə yuxusu, qidalanma aralıqları, göbək bağına qulluq — sadə dillə izah edilir. Hansı əlamətlərdə gözləmək, hansılarında isə dərhal həkimə müraciət etmək lazım olduğu aydın şəkildə bildirilir.
⚠️ Gözləməyin — dərhal müraciət edin, əgər körpədə:
Tənəffüs çətinliyi, dodaqların göyərməsi, qıcolma və ya körpənin çətin oyanması təcili haldır — dərhal 103-ə zəng edin.
Doğum evindən çıxdıqdan sonrakı ilk günlərdə — xüsusən sarılıq, qidalanma və çəki artımını qiymətləndirmək üçün. Növbəti müayinələrin vaxtını pediatr körpənin vəziyyətinə görə müəyyən edir.
Doğum evindən verilən çıxarışı, daban testi və eşitmə skrininqi nəticələrini (varsa), peyvənd kartını və əvvəlcədən yazdığınız sualların siyahısını gətirin.
Çox vaxt bəli — bunlar ilk həftələrdə tez-tez rast gəlinən fizioloji hallardır. Müayinə zamanı hansı əlamətlərin normal, hansıların isə həkimə müraciət tələb etdiyi valideynə ətraflı izah edilir.
Valideyn bələdçisi
Yenidoğulmuşun müayinəsi sadəcə baxış deyil, sağlam gələcəyin təməlidir. İlk görüşdə nələrə baxılır və valideyn bu görüşə necə hazırlaşa bilər?
Bir çox valideyn əmgəyə toxunmaqdan qorxur. Əslində bu, beynin sağlam böyüməsi üçün təbii boşluqdur. Narahatlıq yaratmalı olan isə onun görünüşündəki dəyişiklikdir.
Körpələrin çoxunda ilk günlərdə dəri və göz ağları saralır. Çox vaxt bu keçici və təhlükəsizdir. Əsas iş təhlükəli sarılığı vaxtında tanımaqdır.
Daban testi bir neçə damla qanla bəzi ciddi xəstəlikləri hələ heç bir əlamət yaranmadan tapmağa imkan verir. Bu diaqnoz deyil, erkən xəbərdarlıq sistemidir.
Körpənin nitqinin və inkişafının təməli vaxtında yoxlanılan eşitmədir. Eşitmə skrininqi ağrısız, qısa və təhlükəsizdir, şübhəli nəticə isə hələ diaqnoz deyil.
Göbək bağına qulluğun əsas sirri sadədir: quru və təmiz saxlamaq. Məhlul və sarğı lazım deyil, amma bəzi əlamətləri vaxtında tanımaq vacibdir.
Öskürəkdən halsızlığa, iştahsızlıqdan müntəzəm profilaktik baxışa qədər — körpəlikdən 18 yaşadək uşağınızın sağlamlığına diqqətli və elmə əsaslanan nəzarət.
Hər uşaq öz tempində böyüyür. Pediatr nəzarəti bu tempin sağlam olub-olmadığını göstərir: boy-çəki, ilk addımlar, ilk sözlər və diqqət tələb edən erkən əlamətlər.
Peyvənd sadəcə bir iynə deyil, uşağınızın sağlam gələcəyidir. Təqvim, gecikmiş dozalar və əlavə peyvəndlər barədə suallarınıza elmə əsaslanan, aydın cavablar.
Profilaktik müayinə, xəstəlik şikayəti və ya sadəcə sual — qəbula yazılın, birlikdə ən doğru addımı ataq.