Uşaqlar suda necə boğulur? Səssiz təhlükə və təhlükəsizlik qaydaları
Boğulma filmlərdəki kimi olmur: qışqırıq və çırpınma olmadan, bir neçə saniyə ərzində baş verə bilər. Uşağı qoruyan isə böyüklərin fasiləsiz diqqətidir.
Uşaqlar suda çox vaxt səssiz boğulur. Uzm. Dr. Nərmin Quluzadə xatırladır ki, boğulma filmlərdəki kimi olmur: uşaq çırpınmadan, qışqırmadan, kömək istəmədən sakitcə suyun altına gedə bilər. Bu, çox qısa müddətdə baş verə bilər və yaxınlıqdakı böyüklər çox vaxt heç nə eşitmir. Ona görə dəniz, hovuz və hətta evdəki vanna kənarında uşağı qoruyan yeganə etibarlı vasitə böyüklərin fasiləsiz və birbaşa nəzarətidir.
Boğulma necə görünür?
Boğulan uşaq kömək çağıra bilmir — bütün gücü nəfəs almağa sərf olunur. Diqqət edin, əgər uşaq:
- suda dik vəziyyətdə qalıb, ayaqları ilə irəli üzə bilmir;
- başı geriyə atılıb, ağzı suyun səviyyəsindədir;
- baxışları boş və ya donuqdur, səsləndikdə cavab vermir;
- birdən susub hərəkətsiz qalıb.
Bu, valideynin cəmi bir neçə dəqiqəlik diqqətsizliyi zamanı da baş verə bilər: telefona baxanda, çantanı yığanda, söhbətə qapılanda.
Kiçik uşaq üçün dərin su lazım deyil: o, vannada, ləyəndə, vedrədə və ya dayaz hovuzda — bir neçə santimetr suda da boğula bilər.
Üzməyi bacarmaq tam qoruyurmu?
Xeyr. Dr. Quluzadə xəbərdarlıq edir: üzmə bacarığına arxayın olmayın. Yaxşı üzən uşaqlar da özlərinə arxayın olub müəyyən olunmuş sərhədi keçəndə, yorulanda və ya axına düşəndə təhlükəyə düşə bilər. Üzgüçülük dərsləri faydalıdır, amma nəzarəti əvəz etmir.
Dəniz və hovuz kənarında qaydalar
- Göz təmasını kəsməyin. Uşaq suda və ya su kənarında olanda böyüklərdən biri yalnız ona baxmalıdır — telefon, kitab, söhbət olmadan.
- Növbəli “su nəzarətçisi” təyin edin. Böyüklər çox olanda hər kəs elə düşünür ki, uşağa başqası baxır.
- Kiçik uşaqlar əl uzunluğu məsafəsində olmalıdır — onlara istənilən an toxuna biləcəyiniz qədər yaxın.
- Sərhədi keçməyə icazə verməyin. Yalnız xilasedicisi olan, üzmə üçün ayrılmış ərazilərdə çimin.
- Şişirdilən oyuncaqlar xilasedici vasitə deyil. Kiçik uşaqlar üçün yaşına və çəkisinə uyğun xilasedici jilet seçin.
- Hovuzu hasarla əhatə edin. Bağ evlərində hovuzun ətrafında uşağın aça bilmədiyi qapısı olan hasar olmalıdır.
- Nəzarətçi ayıq olmalıdır. Spirtli içki qəbul etmiş, yorğun və ya yuxulu böyük uşağa etibarlı nəzarət edə bilməz.
- Havaya və dənizə diqqət edin. Dalğalı, küləkli havada suya girməyin, çimərlikdəki xəbərdarlıq bayraqlarına əməl edin.
Böyük uşaqlara da sadə qaydaları öyrədin: suya heç vaxt tək girməmək, böyüklərə xəbər vermədən sudan uzaqlaşmamaq, hovuz kənarında qaçmamaq və dərinliyi bilinməyən yerdə suya tullanmamaq.
💡 Evdə səssizlik — yoxlamaq üçün siqnal
Dr. Quluzadənin sözləri ilə: səssizlik gözəldir, amma evdə uşaq varsa, bəzən təhlükəli ola bilər. Azyaşlı birdən səssizləşibsə, dərhal yoxlayın. Vannanı, ləyəni və vedrələri istifadədən sonra boşaldın, unitazın qapağını bağlı saxlayın. Körpəni vannada bir saniyə belə tək — və ya böyük bacı-qardaşın ümidinə — qoymayın.
Dənizdən sonra infeksiya riski
Dr. Quluzadə xatırladır ki, dəniz suyundan sonra azyaşlılarda qusma, ishal və dəri infeksiyaları artır. Suyun tərkibində mikroorqanizmlər ola bilər, uşaqlar isə çimərkən tez-tez su udur. Riski azaltmaq üçün:
- təmiz, çimmək üçün icazə verilmiş çimərlikləri seçin;
- uşağa suyu udmamağı, ağzına almamağı öyrədin;
- çimdikdən sonra uşağı təmiz su ilə yuyundurun, yaş çimərlik paltarını dəyişin;
- yeməkdən əvvəl əlləri mütləq yuyun;
- ishalı olan uşağı sağalana qədər hovuza aparmayın.
İshal və qusma zamanı əsas təhlükə susuzlaşmadır. Onu necə tanımaq olar, yayda ishal və susuzlaşma yazısında ətraflı izah olunub.
Nə vaxt təcili yardım (103) çağırmalı?
⚠️ Dərhal təcili yardıma (103) zəng edin, əgər:
- uşaq sudan huşsuz və ya nəfəssiz çıxarılıb — bacarırsınızsa, yardım gələnə qədər reanimasiyaya başlayın;
- sudan çıxdıqdan sonrakı saatlarda öskürək, təngnəfəslik, sinədə ağrı yaranır;
- uşaqda qeyri-adi yuxululuq, qusma və ya davranış dəyişikliyi müşahidə olunur.
Uşaq suyun altında qalıbsa və ya çoxlu su udubsa, yaxşı görünsə belə, həkim müayinəsindən keçməlidir.
Uşaqlarda ilk yardım və reanimasiyanın əsaslarını öyrənmək hər valideyn üçün faydalıdır — bu bacarıq bir gün bir həyatı xilas edə bilər.
Uşaqlarımızın sağlamlığı və təhlükəsizliyi bizim diqqətimizdən asılıdır. — Dr. Quluzadə
Qısa sual-cavab
Şişirdilən qolluqlar və dairələr uşağı qoruyurmu?
Xeyr. Onlar oyuncaqdır və suda sürüşüb çıxa və ya hava itirə bilər. Kiçik uşaqlar üçün yaşına və çəkisinə uyğun xilasedici jilet daha etibarlıdır, amma heç bir vasitə böyüklərin nəzarətini əvəz etmir.
Üzgüçülük dərsləri boğulmanın qarşısını alırmı?
Üzməyi bacarmaq riski azaldır, amma tam aradan qaldırmır. Dərslərə uşağın hazırlığına uyğun olaraq erkən başlamaq faydalıdır, lakin heç bir yaşda və bacarıq səviyyəsində nəzarət dayandırılmamalıdır.
Dənizdən sonra uşaqda ishal başladı. Nə etməli?
İtirilən mayeni az-az, amma tez-tez bərpa edin və susuzlaşma əlamətlərinə diqqət edin. Ağız quruması, sidiyin azalması, süstlük, qanlı ishal və ya dayanmayan qusma olarsa, həkimə müraciət edin.
Bu məqalə maarifləndirmə məqsədi daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. Övladınızın vəziyyəti ilə bağlı qərarı pediatrınızla birlikdə verin. Təcili hallarda 103 nömrəsinə zəng edin.
