Suçiçəyi sadəcə yüngül bir uşaq xəstəliyidirmi?
Çox valideyn suçiçəyində səpgilərə zelyonka çəkməyi kifayət sayır. Reallıq isə həmişə belə bəsit deyil: bəzi uşaqlarda xəstəlik ağır fəsadlar verə bilər.
Həmişə yox. Sağlam uşaqların çoxunda suçiçəyi bir-iki həftəyə keçir. Lakin xroniki xəstəliyi və ya immun çatışmazlığı olan uşaqlarda bu infeksiya beyin iltihabından (ensefalit) pnevmoniya və bronxitə qədər ağır fəsadlara yol aça bilər. Buna görə Uzm. Dr. Nərmin Quluzadə suçiçəyi peyvəndini mütləq tövsiyə edir və xatırladır: uşaq yoluxsa belə, pediatr müayinəsi şərtdir.
Suçiçəyi necə yoluxur və necə başlayır?
Suçiçəyini varisella-zoster virusu törədir. Bu, ən yoluxucu uşaq infeksiyalarındandır: virus hava-damcı yolu ilə, həmçinin qabarcıqların içindəki maye ilə yayılır.
- Təmasdan təxminən 10–21 gün sonra hərarət, halsızlıq və iştahsızlıq başlaya bilər.
- Sonra bədəndə qaşınan qırmızı ləkələr əmələ gəlir. Onlar tezliklə içi şəffaf maye ilə dolu qabarcıqlara, daha sonra qabıqlara çevrilir.
- Səpgilər dalğa-dalğa çıxır, ona görə eyni vaxtda həm təzə qabarcıqlar, həm də qabıqlar görünür. Saçlı hissədə və ağızda da ola bilər.
Uşaq səpgilər çıxmazdan 1–2 gün əvvəldən bütün səpgilər qabıq bağlayana qədər yoluxucudur. Bu müddətdə o, bağçaya və məktəbə getməməlidir.
Hansı uşaqlarda ağır keçə bilər?
Dr. Quluzadə xüsusilə xroniki xəstəliyi və ya immun çatışmazlığı olan uşaqlara diqqət çəkir. Bundan əlavə risk yüksəkdir:
- yenidoğulmuşlarda və ilk aylardakı körpələrdə;
- immuniteti zəiflədən müalicə (məsələn, kimyaterapiya və ya uzunmüddətli steroid dərmanları) alan uşaqlarda;
- yeniyetmələrdə və böyüklərdə — onlarda xəstəlik adətən daha ağır keçir.
Hamilə qadının suçiçəyi olan xəstə ilə təması da dərhal həkimə bildirilməlidir.
Mümkün fəsadlar bunlardır:
- səpgilərin infeksiyalaşması — ən çox rast gəlinən fəsaddır. Hətta ən bəsit halda belə qaşınma və travma bakteriyaların dəriyə keçməsini asanlaşdırır;
- pnevmoniya və bronxit;
- ensefalit (beyin iltihabı) və yerişdə tarazlığın pozulması.
Virus xəstəlikdən sonra orqanizmdə “yatmış” halda qalır və illər sonra ağrılı qurşaqvari dəmrov (herpes zoster) şəklində yenidən aktivləşə bilər.
Niyə yalnız “zelyonka” kifayət deyil?
Çox vaxt valideynlər düşünür ki, səpgilərə “zelyonka” (parlaq yaşıl məhlul) çəkməklə prosesi tam idarə etmək olar. Reallıq isə belə bəsit deyil:
- zelyonka orqanizmin içindəki virusa təsir etmir və xəstəliyi qısaltmır;
- ağciyər və ya beyinlə bağlı fəsadların qarşısını almır;
- dərini rəngləyərək səpgilərin ətrafındakı qızartını və irinləməni — yəni infeksiyalaşma əlamətlərini — görməyi çətinləşdirir.
Əsas məsələ uşağın ümumi vəziyyətini izləmək, səpgilərin qaşınıb zədələnməsinin qarşısını almaq və həkimə vaxtında müraciət etməkdir.
Evdə necə qulluq etməli?
- Dırnaqları qısa kəsin, kiçik uşaqlara gecə nazik pambıq əlcək geyindirin.
- Uşağı ılıq suda qısa müddət çimizdirin və yumşaq dəsmalla basaraq qurulayın.
- Yüngül, pambıq paltar geyindirin, otağı çox isti saxlamayın.
- Bol maye verin. Ağızda səpgi varsa, yumşaq, sərin, turş olmayan qidalar seçin.
- Hərarət və qaşınma üçün hansı dərmanın verilə biləcəyini pediatrdan soruşun. Uşaqlara aspirin verilmir — suçiçəyi zamanı bu, ağır fəsada (Reye sindromu) səbəb ola bilər. Bəzi digər ağrıkəsicilər də suçiçəyində həkim məsləhəti olmadan verilməməlidir.
- Xəstə uşağı yenidoğulmuşlardan, hamilə qadınlardan və immuniteti zəif insanlardan uzaq saxlayın.
Peyvənd: Dr. Quluzadənin tövsiyəsi
Uşaqların gələcəyini sığortalamaq və bu risklərdən qorunmaq üçün Dr. Quluzadə suçiçəyi peyvəndinin vurdurulmasını tövsiyə edir.
- Peyvənd zəiflədilmiş virusdan hazırlanır və adətən 1 yaşdan sonra vurulur. Doza sayını və vaxtını pediatr uşağın yaşına görə müəyyən edir.
- Peyvənd olunmuş uşaq yoluxsa belə, xəstəlik adətən daha yüngül keçir.
- İmmuniteti ağır dərəcədə zəif olan uşaqlar bu peyvəndi ala bilmir — onları ətrafdakıların peyvənd olunması qoruyur.
Peyvəndin uşağınız üçün vaxtını peyvənd məsləhəti zamanı müzakirə edə bilərsiniz. Peyvəndlərin ümumi əhəmiyyəti barədə: peyvəndlər niyə vacibdir.
💡 Uşaq suçiçəyi olan xəstə ilə təmasda olubsa
Uşaq peyvənd olunmayıbsa və əvvəl suçiçəyi keçirməyibsə, təmasdan sonrakı ilk günlərdə pediatra müraciət edin. Bəzi hallarda təmasdan sonra vurulan peyvənd xəstəliyin qarşısını ala və ya onu yüngülləşdirə bilər.
Nə vaxt həkimə müraciət etməli?
⚠️ Suçiçəyi zamanı gecikmədən pediatra müraciət edin, əgər:
- səpgilərin ətrafı qızarıb şişir, isti və ağrılı olur və ya irinləyir;
- hərarət 4 gündən çox davam edir və ya düşdükdən sonra yenidən yüksəlir;
- səpgilər göz ətrafına və ya gözə yayılıb;
- öskürək güclənir, nəfəs sürətlənir və ya çətinləşir;
- güclü baş ağrısı, boyun sərtliyi, yerişdə tarazlığın pozulması və ya qeyri-adi davranış var;
- xəstə yenidoğulmuş körpə və ya xroniki xəstəliyi, immun çatışmazlığı olan uşaqdır — əlamətlər yüngül olsa belə.
Qıcolma, nəfəs darlığı, çətin oyanma və ya kəskin süstlük olarsa, dərhal 103-ə zəng edin.
Övladınız xəstəliyə yoluxsa belə, pediatr müayinəsi şərtdir! — Dr. Quluzadə
Qısa sual-cavab
Suçiçəyi olan uşaq nə vaxt bağçaya qayıda bilər?
Bütün səpgilər qabıq bağlayana qədər uşaq yoluxucu sayılır. Adətən bu, səpgilərin başlamasından təxminən bir həftə sonra olur. Qayıtmaq vaxtını pediatr müayinədən sonra dəqiqləşdirir.
Suçiçəyi keçirmiş uşağa peyvənd lazımdırmı?
Həkim tərəfindən təsdiqlənmiş suçiçəyi keçirmiş uşaq adətən uzunmüddətli immunitet qazanır və peyvəndə ehtiyac olmur. Xəstəliyin keçirilib-keçirilmədiyi şübhəlidirsə, pediatrla məsləhətləşin.
Suçiçəyində uşağı çimizdirmək olarmı?
Bəli. Ilıq, isti olmayan suda qısa çimmək qaşınmanı azalda bilər. Bədəni sürtmədən, yumşaq dəsmalla basaraq qurulayın.
Bu məqalə maarifləndirmə məqsədi daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. Övladınızın vəziyyəti ilə bağlı qərarı pediatrınızla birlikdə verin. Təcili hallarda 103 nömrəsinə zəng edin.
