Ətrafda virus yoxdursa, poliomielit peyvəndi niyə lazımdır?
“Doktor, ətrafımızda bu virus yoxdursa, niyə peyvənd vurdurmalıyıq?” Bu, qəbulda ən çox eşidilən suallardan biridir. Cavab: arxayınlaşmayaq.
Çünki poliomielitin müalicəsi yoxdur, virus isə dünyanın bəzi yerlərində hələ də dövr edir. Ölkəmizdə qeydə alınmasa belə, sərhədlərin açıq olduğu zəmanəmizdə virus səyahət edən insanlarla başqa ölkələrə daşına bilər. Peyvənd olunmamış uşaq isə ona qarşı müdafiəsiz qalır. Uzm. Dr. Nərmin Quluzadənin tövsiyəsi aydındır: övladınızın peyvənd təqvimini təxirə salmayın.
Qəbulda ən çox eşidilən sual
Dr. Quluzadə deyir: “Bir pediatr kimi qəbulumda ən çox eşitdiyim suallardan biri budur: Doktor, ətrafımızda bu virus yoxdursa, uşağım da tam sağlamdırsa, niyə bu peyvəndi vurdurmalıyam?”
Bu sual tamamilə təbiidir: heç bir valideyn sağlam uşağına lazımsız müdaxilə etmək istəmir. Amma sualın cavabı elə onun içindədir:
- “Ətrafda yoxdur” — məhz ona görə ki, uşaqların böyük əksəriyyəti peyvənd olunur. Peyvəndləmə azaldıqda virus geri qayıda bilər.
- “Uşağım sağlamdır” — peyvənd xəstəni müalicə etmək üçün deyil, sağlam uşağı sağlam saxlamaq üçündür. Xəstəlik başlayandan sonra peyvənd artıq kömək etmir.
Poliomielit nədir?
Poliomielit — poliovirusun törətdiyi yoluxucu xəstəlikdir və xalq arasında “uşaq iflici” adlanır. Ən çox 5 yaşadək uşaqlara təsir edir. Virus əsasən çirkli əllər, su və qida vasitəsilə ağza keçir, bağırsaqda çoxalır və nəcislə xaricə ifraz olunur. Daha az hallarda öskürək və asqırma ilə də yayıla bilər.
Xəstəliyin gedişi müxtəlif ola bilər:
- yoluxanların çoxunda heç bir əlamət olmur, amma onlar virusu başqalarına ötürə bilir;
- bir qismində soyuqdəyməyə bənzər əlamətlər olur: hərarət, boğaz ağrısı, baş ağrısı, halsızlıq;
- az bir hissədə virus sinir sisteminə keçir və qəfil, çox vaxt ayaqlarda iflic yaranır. Tənəffüs əzələləri tutulduqda vəziyyət həyat üçün təhlükəli olur.
Poliomielitin virusu məhv edən müalicəsi yoxdur, yaranmış iflic isə çox vaxt qalıcıdır. Dr. Quluzadənin sözləri ilə: poliomielit qarşısı alına bilən bir iflicdir.
Niyə “bizdə yoxdur” deyib arxayınlaşmaq olmaz?
- Virus dünyada hələ tam yox edilməyib.
- Yoluxanların çoxunda əlamət olmadığı üçün virus gözə görünmədən bir ölkədən digərinə keçə bilər.
- Peyvəndləmə səviyyəsi aşağı düşən yerlərdə xəstəlik yenidən baş qaldıra bilər.
Yəni ölkədə poliomielitin olmaması yalnız uşaqların böyük əksəriyyəti peyvənd olunduğu müddətcə davam edir. Peyvənd olunan hər uşaq həm özünü, həm də hələ peyvənd ala bilməyən körpələri qoruyur. Ətraflı: peyvəndlər niyə vacibdir.
Poliomielit peyvəndi necə vurulur?
Poliomielit peyvəndinin iki forması var: iynə ilə vurulan (inaktivləşdirilmiş) və ağızdan damcı şəklində verilən peyvənd. Hər ikisi uşağı iflicə səbəb olan virusdan qoruyur. Tam qorunma üçün bir neçə doza lazımdır: bir doza qismən qoruyur, uşaq yalnız bütün dozalar tamamlandıqda etibarlı şəkildə qorunur.
Hansı formanın və hansı yaşda veriləcəyini milli peyvənd təqvimi müəyyən edir. Pediatr isə uşağın peyvənd kartına baxaraq hansı dozaların vurulduğunu və hansılarının qaldığını izah edir. Peyvənd adətən yaxşı qəbul olunur: iynə yerində yüngül ağrı, qızartı və ya qısamüddətli narahatlıq ola bilər.
24 oktyabr — Ümumdünya Poliomielitlə Mübarizə Günü
Hər il 24 oktyabrda dünya poliomielitə qarşı mübarizəni xatırlayır. Dr. Quluzadə bu günü bütün valideynlərə səslənmək üçün fürsət sayır: arxayınlaşmayaq! Körpələrimizin sağlam addımları bizim verəcəyimiz düzgün qərarlardan asılıdır.
Bu gün sizin üçün sadə bir xatırlatma olsun:
- uşağınızın peyvənd kartını açıb yoxlayın;
- buraxılmış doza varsa, pediatrla tamamlama planı qurun — çox vaxt seriyanı yenidən başlamaq lazım olmur;
- xaricə səfərdən əvvəl uşağın peyvəndlərinin tam olduğuna əmin olun.
Uşağınızın peyvənd kartını peyvənd məsləhəti zamanı pediatrla birlikdə nəzərdən keçirə bilərsiniz.
Nə vaxt həkimə müraciət etməli?
⚠️ Gecikmədən həkimə müraciət edin, əgər uşaqda:
- qəfil qolda və ya ayaqda zəiflik, axsama yaranıb, uşaq ayağa basa bilmir;
- hərarətlə yanaşı güclü baş ağrısı, boyun sərtliyi və ya kəskin halsızlıq var;
- udqunmaq və ya nəfəs almaq çətinləşib — dərhal 103-ə zəng edin;
- peyvənddən sonra nəfəs darlığı, üzdə şişkinlik və ya bütün bədəndə səpgi yaranıb — dərhal 103-ə zəng edin.
Qəfil əzələ zəifliyinin bir çox səbəbi ola bilər və hər biri təcili müayinə tələb edir.
Poliomielit qarşısı alına bilən bir iflic, peyvənd isə təhlükəsiz gələcəkdir! — Dr. Quluzadə
Qısa sual-cavab
Poliomielitin müalicəsi varmı?
Xeyr. Poliomielitin virusu məhv edən xüsusi müalicəsi yoxdur, həkimlər yalnız əlamətləri yüngülləşdirə bilir. Yaranmış iflic çox vaxt qalıcı olur, ona görə yeganə etibarlı yol peyvəndlə qorunmaqdır.
Poliomielit necə yoluxur?
Virus əsasən çirkli əllər, su və qida vasitəsilə ağza keçir, daha az hallarda öskürək və asqırma ilə yayılır. Yoluxanların çoxunda heç bir əlamət olmadığı üçün virus gözə görünmədən yayıla bilər.
Uşağım poliomielit peyvəndinin bir dozasını buraxıb. Nə etməli?
Peyvənd kartı ilə pediatra müraciət edin. Adətən seriyanı yenidən başlamaq lazım olmur — buraxılmış dozalar uşağın yaşına uyğun şəkildə tamamlanır.
Bu məqalə maarifləndirmə məqsədi daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. Övladınızın vəziyyəti ilə bağlı qərarı pediatrınızla birlikdə verin. Təcili hallarda 103 nömrəsinə zəng edin.
