Uşağın qulağını neçə yaşda deşmək olar?
Qulaq deşmə kiçik bir prosedur kimi görünsə də, kiçik yaşda infeksiya və sırğanın udulması riski daha yüksəkdir. Doğru yaş, doğru yer və doğru qulluq vacibdir.
Qulaq deşmə üçün bütün ölkələrdə eyni olan rəsmi yaş həddi yoxdur. Uzm. Dr. Nərmin Quluzadə isə 4 yaşdan sonrakı dövrü ən uyğun hesab edir və valideynlərə bu yaşı gözləməyi tövsiyə edir. Səbəb sadədir: kiçik yaşda infeksiya riski daha yüksəkdir, körpə isə sırğanı dartıb qopara və ya ağzına aparıb uda bilər. Qərar verildikdə isə əsas qaydalar dəyişmir: yalnız qulaq məməsi, steril şərait, tibbi polad, titan və ya qızıl sırğa və ilk 6–8 həftədə diqqətli qulluq.
Niyə 4 yaşdan sonra?
Dr. Quluzadə bu tövsiyəni bir neçə səbəblə izah edir:
- İmmun sistem hələ tam formalaşmayıb. Körpələrdə və kiçik uşaqlarda yaranın infeksiyalaşma ehtimalı daha yüksəkdir.
- Sırğanı dartıb qoparmaq təhlükəsi. Kiçik uşaqlar qulaqları ilə oynayır, sırğa paltara, saça, yataq dəstinə ilişə bilər.
- Udma və tənəffüs yoluna düşmə riski. Kiçik uşaq hər şeyi ağzına aparır. Sırğa və onun bərkidicisi kiçik əşyadır və boğulma təhlükəsi yaradır.
- Qulluq asanlaşır. Böyük uşaq deşiyə toxunmamağı başa düşür və qulluq zamanı əməkdaşlıq edə bilir.
Xatırladaq ki, 4 yaş həddi Dr. Quluzadənin şəxsi tövsiyəsidir. Ailə qulağı daha erkən deşdirmək qərarına gəlibsə, yuxarıdakı riskləri nəzərə almaq və aşağıdakı qaydalara xüsusilə ciddi əməl etmək lazımdır. Növbəti müayinə zamanı bu barədə pediatrla danışmaq da faydalıdır.
Harada və necə deşilməlidir?
Yalnız qulaq məməsi. Deşmə yalnız qulağın yumşaq, aşağı hissəsinə — qulaq məməsinə tətbiq edilməli, qığırdaq toxumasına toxunulmamalıdır. Qığırdaq nahiyəsində yara daha gec sağalır və orada yaranan iltihab daha ciddi fəsadlara yol aça bilər.
Yalnız steril şəraitdə. Prosedur bu işi peşəkar şəkildə görən mütəxəssis tərəfindən, birdəfəlik steril alətlərlə aparılmalıdır. Dr. Quluzadə xüsusilə xəbərdarlıq edir: ip, kömür və digər qeyri-steril vasitələrdən uzaq durmaq lazımdır.
Doğru sırğa. İlk mərhələdə tibbi polad, titan və ya ən azı 585 əyarlı (14 karat) qızıl sırğa seçin. Nikel tərkibli bijuteriya allergik reaksiya yarada bilər. Kiçik, sallanmayan, ilişmə ehtimalı az olan modellər daha təhlükəsizdir.
Evdə qulaq deşmək niyə təhlükəlidir?
Ev mühitində sterilizasiya tələblərinə əməl etmək mümkün deyil. Dr. Quluzadə qeyd edir ki, bu, üç əsas riski artırır:
- infeksiya — yara qızarır, şişir, irinləyir;
- allergiya — qeyri-münasib metal və ya material dərini qıcıqlandırır;
- yaranın gec sağalması — uzun sürən iltihab qalın çapıq (keloid) yaranmasına zəmin yarada bilər.
“Başqaları evdə deşdirib, heç nə olmayıb” fikri riski azaltmır: hər yeni deşmədə infeksiya ehtimalı yenidən yaranır.
Qərar verməzdən əvvəl
- Uşağın özünün istəyini nəzərə alın. Böyük uşaq nə olacağını başa düşür və qulluq qaydalarına daha asan əməl edir.
- Vaxtı planlaşdırın. Sağalma dövründə hovuz və dənizdə çimmək arzuolunmazdır, ona görə yay tətilindən bilavasitə əvvəl deşdirmək əlverişli deyil.
- Uşağı əvvəlcədən hazırlayın. Prosedurun necə keçəcəyini ona sakit, qorxutmadan izah edin.
Deşildikdən sonra qulluq
- İlk taxılan sırğanı 6–8 həftə ərzində dəyişməyin.
- Deşiyə toxunmazdan əvvəl əllərinizi sabunla yuyun.
- Nahiyəni mütəxəssisin tövsiyə etdiyi qaydada, yumşaq şəkildə təmizləyin.
- Saç məhsullarını, ətirləri və kremləri deşikdən uzaq tutun.
- Paltar geyindirib-soyundurarkən sırğanın ilişməməsinə diqqət edin.
İlk günlərdə yüngül qızartı və toxunduqda həssaslıq ola bilər. Normalda bu əlamətlər gündən-günə azalmalıdır. Qızartı və ağrı artırsa, bu artıq iltihab əlamətidir.
💡 Pediatrla əvvəlcədən danışın
Uşağınızda dəri xəstəliyi, metal allergiyası, qanaxmaya meyil və ya tez-tez təkrarlanan infeksiyalar varsa, qulaq deşdirməzdən əvvəl pediatrla məsləhətləşin.
Nə vaxt həkimə müraciət etməli?
⚠️ Pediatra müraciət edin, əgər:
- deşik ətrafında qızartı yayılır, şişkinlik və ağrı artır;
- irin və ya xoşagəlməz qoxulu axıntı var;
- uşaqda qızdırma yaranıb;
- sırğa və ya onun bərkidicisi dərinin içinə batıb;
- qulaq məməsi cırılıb və ya qığırdaq nahiyəsində ağrı var.
Uşaq sırğanı udub və nəfəs almaqda çətinlik çəkir, öskürür və ya boğulursa, dərhal 103-ə zəng edin. Sırğanı udub, amma əlamət yoxdursa, yenə də gecikmədən həkimlə əlaqə saxlayın.
Qulaqda hər hansı qızartı və ya iltihab müşahidə etdikdə evdə təsadüfi müdaxilələr etmək yerinə, mütləq həkim-pediatra müraciət edin. — Dr. Quluzadə
Qısa sual-cavab
Qulağın yuxarı, qığırdaq hissəsini deşmək olarmı?
Dr. Quluzadə uşaqlarda yalnız qulaq məməsinin deşilməsini tövsiyə edir. Qığırdaqda qan dövranı zəifdir, ona görə yara gec sağalır, infeksiya isə daha çətin müalicə olunur və qulağın formasını poza bilər.
İlk sırğanı 6–8 həftədən tez dəyişsək nə olar?
Deşik hələ tam sağalmadığı üçün toxuma zədələnə, iltihablana və ya deşik bağlana bilər. İlk sırğanı tövsiyə olunan müddət bitənə qədər çıxarmamaq daha təhlükəsizdir.
Qulaq deşildikdən sonra uşağı çimizdirmək olarmı?
Bəli, adi çimmək olar. Sadəcə deşik nahiyəsini şampun və sabun köpüyündən qoruyun, sonra yumşaq şəkildə qurulayın. Sağalma dövründə hovuz və dənizdən çəkinmək daha məqsədəuyğundur.
Bu məqalə maarifləndirmə məqsədi daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. Övladınızın vəziyyəti ilə bağlı qərarı pediatrınızla birlikdə verin. Təcili hallarda 103 nömrəsinə zəng edin.
