Körpə gecə niyə yatmır? Əsas səbəblər və nə etməli
Körpənin gecə oyanması çox vaxt təbiidir, amma hər narahatlığın arxasında bir səbəb var. Ən çox rast gəlinən səbəblər və sakit gecələr üçün sadə addımlar.
Körpənin gecə tez-tez oyanması və ya çətinliklə yuxuya getməsi valideynlərin ən çox qarşılaşdığı problemlərdəndir. Ən çox rast gəlinən səbəblər bunlardır: aclıq, qaz və qarın ağrısı, diş çıxarma narahatlığı, yaş və ya çirkli bez, yuxu rejiminin pozulması. Uzm. Dr. Nərmin Quluzadə xatırladır ki, körpənin hər narahatlığının bir səbəbi var. Yaxşı xəbər budur ki, çox vaxt bu səbəbi evdə tapmaq və aradan qaldırmaq mümkündür.
Körpənin yuxusu niyə böyüklərinkindən fərqlidir?
İlk aylarda gecə oyanması çox vaxt problem deyil, normadır:
- körpənin mədəsi kiçikdir, ona görə gecə də qidalanmağa ehtiyac duyur;
- körpənin yuxu dövrləri böyüklərinkindən qısadır və o, dövrlər arasında tez-tez oyanır;
- ilk həftələrdə körpə hələ gecəni gündüzdən ayırmır, bu “daxili saat” tədricən formalaşır.
Körpə böyüdükcə gecə yuxusu uzanır, oyanmalar azalır. Hər körpənin tempi fərqlidir, ona görə öz körpənizi başqaları ilə müqayisə etməyin.
Gecə oyanmasının əsas səbəbləri
Aclıq. Ən sadə və ən çox rast gəlinən səbəbdir. Körpə yumruğunu ağzına aparır, dodaqlarını şapıldadır, başını yana çevirib döş axtarırsa, çox güman ki, acdır.
Qaz və qarın ağrısı. Qidalanma zamanı udulan hava qarında narahatlıq yaradır. Körpə ayaqlarını qarnına çəkir, qızarır, gərilir. Qidalanmanın ortasında və sonunda körpəni dik tutub gəyirtmək kömək edir. Bəzən yeməkdən sonra süd qaytarma və narahatlıq reflyuks ilə bağlı olur.
Diş çıxarma. Diş çıxan dövrdə diş ətinin qaşınması və ağrısı körpəni gecə oyada bilər. Ağız suyunun artması və əşyaları ağzına aparmaq tipik əlamətlərdir. Yüksək qızdırma və ishal isə diş çıxarmanın adi əlaməti sayılmamalıdır. Belə hallarda körpəni həkimə göstərin.
Yaş və ya çirkli bez. Bəzi körpələr bezin yaşlığına çox həssasdır. Gecə qidalanmasından əvvəl bezi dəyişmək, sonra isə sakit qalmaq yuxuya qayıtmağı asanlaşdırır.
Yuxu rejiminin pozulması. Gündüz çox uzun və ya çox az yatmaq, gec saatda hərəkətli oyunlar, parlaq işıq və ekranlar, qonaqlıq və səfərlər körpənin daxili saatını pozur. Həddindən artıq yorulmuş körpə isə daha çətin yuxuya gedir.
Bunlardan başqa, soyuqdəymə zamanı burun tutulması, qulaq ağrısı və ya otağın çox isti olması da yuxunu poza bilər.
Sakit gecələr üçün sadə addımlar
- Hər axşam eyni ritual. Çimizdirmə, yumşaq masaj, qidalanma, laylay. Eyni ardıcıllıq körpəyə yuxu vaxtının yaxınlaşdığını xəbər verir.
- Gecə ilə gündüzü ayırın. Gündüz otaq işıqlı və canlı, gecə isə qaranlıq və sakit olsun. Gecə qidalanmalarını zəif işıqda, az danışaraq edin.
- Rahat mühit yaradın. Otaq çox isti olmasın, körpəni həddindən artıq bürüməyin.
- Yuxulu, amma oyaq. Körpəni tam yuxuya getməmiş beşiyə qoyun. Bu, öz-özünə yuxuya getməyi öyrədir.
- Ekranlardan uzaq tutun. Yatmazdan əvvəl telefon və televizorun işığı və səsi körpəni oyaq saxlayır.
💡 Təhlükəsiz yuxu qaydaları
- Körpəni həmişə arxası üstə yatırın.
- Beşikdəki döşək bərk və düz olsun; yastıq, yorğan, oyuncaq və yumşaq kənarlıqlar qoymayın.
- Körpə sizinlə eyni otaqda, amma öz beşiyində yatsın.
- Evdə, xüsusən körpənin olduğu otaqda siqaret çəkilməsinə icazə verməyin.
Nə vaxt pediatrla danışmaq lazımdır?
Körpə gecələr hər dəfə ağlayaraq oyanırsa, yaxşı yemirsə, çəki almırsa və ya yuxuda xoruldayıb nəfəsi arabir dayanırsa, bu mövzunu pediatrla mütləq müzakirə edin. Bəzən yuxu pozğunluğunun arxasında reflyuks, qulaq iltihabı, allergiya və ya digər tibbi səbəblər dayanır. Dəqiq səbəbi tapmaq üçün körpənin müayinəsi lazımdır.
⚠️ Səhəri gözləmədən həkimə müraciət edin, əgər:
- 3 aydan kiçik körpədə hərarət 38 °C və ya daha yüksəkdir;
- körpə uzun müddət heç cür sakitləşmir, ağlaması qeyri-adi və tizdir;
- nəfəs almaqda çətinlik, xırıltı, nəfəsin dayanması və ya dodaqların göyərməsi var;
- təkrarlanan qusma, xüsusən yaşıl rəngli qusma var;
- körpə əmmir, bezlər az islanır;
- körpə çox süstdür və onu oyatmaq çətindir;
- körpə qulağını tez-tez dartır və bununla yanaşı qızdırması var.
Ağır hallarda 103 nömrəsinə zəng edin.
Hər bir narahatlığın arxasında müəyyən bir səbəb yatır. — Dr. Quluzadə
Qısa sual-cavab
Körpənin gecə oyanıb əmməsi normaldırmı?
Bəli, ilk aylarda bu tamamilə normaldır və körpənin böyüməsi üçün lazımdır. Gecə qidalanmalarının sayı körpə böyüdükcə özü azalır. Onları nə vaxt azaltmağın mümkün olduğunu pediatrla danışa bilərsiniz.
Körpəni qucaqda yelləyərək yatırtmaq zərərlidirmi?
Zərərli deyil və ilk həftələrdə körpəni sakitləşdirməyin təbii yoludur. Sadəcə körpə yalnız bu yolla yuxuya getməyə öyrəşə bilər, ona görə vaxtaşırı başqa üsulları da sınayın.
Körpəyə yuxu üçün sakitləşdirici damcı və ya bitki çayı vermək olarmı?
Xeyr. Körpəyə həkim təyinatı olmadan heç bir yuxu dərmanı, sakitləşdirici damcı və ya bitki çayı verilməməlidir. Yuxu problemi davam edirsə, səbəbini pediatrla birlikdə araşdırın.
Bu məqalə maarifləndirmə məqsədi daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. Övladınızın vəziyyəti ilə bağlı qərarı pediatrınızla birlikdə verin. Təcili hallarda 103 nömrəsinə zəng edin.
