Uşaqlarda böyümə ağrıları: nə vaxt normaldır, nə vaxt həkimə getməli?
Gecə ayağının ağrısından oyanan, səhər isə heç nə olmamış kimi qaçıb oynayan uşaq: böyümə ağrılarının tipik mənzərəsi budur. Bəs nə vaxt narahat olmaq lazımdır?
Uzm. Dr. Nərmin Quluzadənin izah etdiyi kimi, “böyümə ağrısı” uşaqlarda, xüsusilə 3–12 yaş arasında tez-tez rast gəlinən, ayaq və bəzən qol əzələlərində yaranan müvəqqəti ağrılardır. Bu ağrılar adətən axşam və gecələr olur və uşağın gündəlik fəaliyyətinə ciddi təsir etmir: səhər uşaq heç nə olmamış kimi qaçıb oynayır. Böyümə ağrıları zərərsizdir, amma onları ayaq ağrısının digər səbəblərindən ayırmaq vacibdir.
Böyümə ağrısı necə görünür?
Böyümə ağrılarının tipik xüsusiyyətləri bunlardır:
- ağrı hər iki ayaqda olur və ya gah bir, gah digər ayaqda hiss olunur;
- ağrı əzələlərdədir: budun ön tərəfində, baldırlarda, dizin arxasında, oynaqların özündə isə yox;
- axşam və ya gecə başlayır, bəzən uşağı yuxudan oyadır;
- səhər ağrı artıq keçmiş olur;
- ağrıyan yerdə qızartı, şişkinlik və istilik yoxdur;
- uşaq axsamır, qaçır, oynayır, iştahı və ümumi vəziyyəti yaxşıdır;
- ağrılar çox vaxt hərəkətli gündən, qaçışdan, idmandan və ya uzun gəzintidən sonra güclənir.
Bir ağrı epizodu bir neçə dəqiqədən bir-iki saata qədər davam edə bilər. Ağrılar dövri olur: bir neçə gecə təkrarlanıb həftələrlə və ya aylarla yox ola bilər.
💡 Ağrı gündəliyi aparın
Ağrının hansı gün və saatda başladığını, hansı ayaqda olduğunu, nə qədər çəkdiyini və həmin gün uşağın nə qədər fəal olduğunu qeyd edin. Bu sadə qeydlər pediatra ağrının tipik olub-olmadığını tez anlamağa kömək edir.
Niyə yaranır?
Adına baxmayaraq, bu ağrıların uşağın boyunun uzanması ilə birbaşa əlaqəsi sübut olunmayıb. Onlar ən çox əzələlərin gün ərzindəki yorğunluğu ilə əlaqələndirilir. Bəzi ailələrdə daha çox rast gəlinir. Böyümə ağrıları sümüklərə, oynaqlara və uşağın inkişafına zərər vermir.
Diaqnoz pediatrın müayinəsinə əsaslanır. Şikayətlər tipikdirsə və müayinədə dəyişiklik aşkarlanmırsa, adətən əlavə analizə ehtiyac olmur. Şübhəli əlamətlər olduqda isə həkim qan analizi, rentgen və ya ultrasəs müayinəsi təyin edə bilər.
Evdə necə kömək etmək olar?
- Yüngül masaj. Ağrıyan əzələləri ehmalca ovuşdurmaq çox uşağa tez rahatlıq verir.
- İstilik. İlıq vanna və ya ağrıyan nahiyəyə ilıq kompres əzələləri boşaldır. Dərini yandırmamaq üçün temperatura diqqət edin.
- Yüngül dartılma hərəkətləri. Gün ərzində və yatmazdan əvvəl baldır və bud əzələlərini yüngülcə dartmaq ağrıların tezliyini azalda bilər.
- Rahat ayaqqabı. Gün ərzində ayağı yaxşı saxlayan, rahat ayaqqabı geyinmək faydalıdır.
- Sakitləşdirmək. Uşağa ağrının keçici və zərərsiz olduğunu izah edin. Qorxu ağrını daha güclü hiss etdirir.
- Ağrıkəsici yalnız həkim məsləhəti ilə. Ağrı güclüdürsə, pediatrın tövsiyə etdiyi ağrıkəsici uşağın yaşına və çəkisinə uyğun dozada verilə bilər. Hər gecə ağrıkəsiciyə ehtiyac yaranırsa, bu, müayinə üçün səbəbdir.
Fiziki fəallığı məhdudlaşdırmağa ehtiyac yoxdur: böyümə ağrıları olan uşaq idmanla məşğul olmağa və oynamağa davam edə bilər. Balanslı qidalanma və kifayət qədər yuxu isə uşağın ümumi sağlamlığı üçün hər zaman vacibdir. Ətraflı: Uşağın immunitetini necə gücləndirmək olar?
Nə vaxt bu, böyümə ağrısı deyil?
Ayaq ağrısının bir hissəsi başqa səbəblərdən, məsələn zədədən, oynaq iltihabından, infeksiyadan və nadir hallarda daha ciddi xəstəliklərdən irəli gəlir. Belə halları böyümə ağrısından ayıran əlamətləri bilmək vacibdir.
⚠️ Pediatra müraciət edin, əgər:
- ağrı həmişə bir ayaqda və eyni yerdədir;
- ağrı oynaqdadır (diz, topuq, omba), oynaq şişib, qızarıb və ya toxunanda istidir;
- uşaq axsayır, yeriməkdən və ya ayağa basmaqdan imtina edir;
- ağrı səhər və gündüz də davam edir, səhərlər oynaqlarda tutulma, hərəkət çətinliyi var;
- bununla yanaşı qızdırma, səpgi və ya halsızlıq var;
- uşaq arıqlayır, iştahı azalıb, rəngi solğundur, bədənində səbəbsiz göyərmələr görünür;
- ağrı zədədən sonra başlayıb və ya getdikcə güclənir.
Yüksək qızdırma ilə yanaşı uşaq ayağına heç basa bilmirsə, gecikmədən həkimə və ya təcili yardıma (103) müraciət edin.
Pediatr nəyə baxır?
Müayinədə həkim ağrının yerini, vaxtını və xarakterini soruşur, oynaqları, əzələləri və yerişi yoxlayır, uşağın boy-çəki inkişafını qiymətləndirir. Uşağın böyüməsinin müntəzəm izlənməsi ağrının zərərsiz olduğuna əmin olmağın ən etibarlı yoludur. Ağrı tipikdirsə, valideynə evdə nə etmək lazım olduğu və hansı dəyişikliklərdə yenidən müraciət etmək lazım olduğu izah edilir.
Qısa sual-cavab
Böyümə ağrıları doğrudanmı böyümə ilə bağlıdır?
Tam olaraq yox. Ad tarixən belə qalıb, amma ağrıların boy artımının özündən irəli gəldiyi göstərilməyib. Daha çox gün ərzində yorulan əzələlərlə əlaqələndirilir.
Böyümə ağrısı üçün analiz və ya rentgen lazımdırmı?
Hər uşağa yox. Əksər hallarda həkimin diqqətli müayinəsi kifayət edir. Analiz və ya rentgen ağrının xarakteri tipik olmadıqda, məsələn bir tərəfli ağrı, şişkinlik və ya qızdırma olduqda lazım ola bilər.
Böyümə ağrıları nə vaxt keçir?
Uşaq böyüdükcə bu ağrılar adətən tamamilə keçir. O vaxta qədər onlar dalğavari gedə bilər: bəzi dövrlərdə tez-tez təkrarlanır, sonra uzun fasilə yaranır.
Bu məqalə maarifləndirmə məqsədi daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. Övladınızın vəziyyəti ilə bağlı qərarı pediatrınızla birlikdə verin. Təcili hallarda 103 nömrəsinə zəng edin.
